ویژه اعضای هیأت علمی دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی
ما زنده به آنیم که آرام نگیریم موجیم که آسودگی ما عدم ماست

ارسال شده توسط: مدیر سامانه

تعداد دفعات بازدید : 244

تاریخ انتشار : 1399/5/19 -9:48

چگونه می‌توانیم هم «مسلمان» باشیم و هم «ناکارآمد»؟ (با تأکید بر نظام آموزش عالی) (3) - وحید احسانی

چگونه می‌توانیم هم «مسلمان» باشیم و هم «ناکارآمد»؟! (3)

(با تأکید بر نظام آموزش عالی)

 

یادداشت حاضر با هدف و به امید افزایش کارآمدی و بهره‌وری فعّالیت‌های بی‌ثمر یا کم‌اثری که انجام می‌دهیم (با تأکید بر نظام آموزش عالی) و در چهار قسمت نوشته شده‌است. در قسمت اوّل، با نشان دادن تناقض موجود میان «مذهبی بودن» و «کسب درآمد از طریق مشاغل ناکارآمد» تلاش شد عزم و ارادۀ عمومی برای غلبه بر معضل ناکارآمدی تقویت شود(لااقل در میان به اصطلاح مذهبیان). در قسمت دوّم، پیچیدگی‌ها و عوامل بنیادین معضل ناکارآمدی در ایران مرور شده و بیان شد که اوّلاً، نباید این مسئله را ساده بگیریم و توقّع رویاپردازانه داشته‌باشیم و ثانیاً، با وجود پیچیدگی مسئله، موانع پیش رو و سختی راه، یک «مسلمان» نمی‌تواند و نباید با «ناکارآمدی» کنار آمده و به آن عادت کند، بلکه همواره باید تلاش کند بر آن فائق آمده یا از شدّت آن بکاهد.

 

قسمت سوّم) چگونه بهره‌وری فعّالیت‌هایمان را افزایش دهیم؟

این قسمت به «چه باید کرد؟» اختصاص دارد که ابتدا به صورت کلّی و سپس با تمرکز بر یک مثال واقعی (کلاس ضمن خدمتِ «درست نویسی» که اخیراً به صورت مجازی برای کارمندان دانشگاه رازی برگزار گردید) [1] مورد بحث قرار گرفته‌است.

 

1- اصول کلّی برای گام برداشتن به سمت کارآمدی

برای گام برداشتن از «ناکارآمدی» به سمت «کارآمدی» دستورالعمل مشخصی که در تمام مشاغل و موقعیت‌ها بتوان بر اساس آن عمل کرد وجود ندارد، امّا به نظرم، برخی اصول کلّیِ ثابت و همیشگی وجود دارند.

 

1-1 رویکرد «تأثیر-مدار» [2]

به منظور گام برداشتن در راستای کارآمدی، پیش از هر چیز دیگر، باید «بخواهیم»، «اراده کنیم» و رویکرد «تأثیر-مدار» داشته‌باشیم. رویکرد «تأثیر-مدار» رویکردی است که در آن تمرکز بر «تأثیر نهایی» هر فعّالیت است (در اینجا تأثیرات اجتماعی مورد نظر هستند) و نه صِرفِ اجرای آن. یک انسانِ «تأثیر-مدار»، ممکن نیست با فعّالیت‌های ناکارآمد و بی‌ثمر کنار بیاید. به همین ترتیب، هیچ یک از کسانی که به شرکت‌کردن در یا اجرای برنامه‌های ناکارآمد عادت کرده‌اند ممکن نیست که نگاه «تأثیر-مدار» داشته‌باشند. رویکرد «تأثیر-مدار» با «فعّالیت‌های ناکارآمد» قابل جمع نیست. به بیان ساده، منظور این است که واقعا دغدغۀ تأثیرگذاری اجتماعی داشته‌باشیم. باید عذر و بهانه‌تراشی را کنار بگذاریم. هر که هستیم، در هر شغل و موقعیتی که قرار داریم و هر لحظه، باید با فعّالیت‌هایمان به صورت «تأثیر-مدار» مواجه شویم.

 

2-1 خلّاقیت

همان‌طور که بیان شد، هیچ راهنمای دقیق و جزءنگرانه‌ای وجود ندارد، باید تمام شرایط و اقتضائات را در نظر گرفته و برای بهبود کارآیی فعّالیت‌هایمان خلّاقیت به خرج دهیم.

 

3-1 صبر و استقامت

در قسمت دوّم بیان شد که معضل ناکارآمدی یک معضل ریشه‌دار و پیچیده است؛ نباید انتظار داشته‌باشیم که خیلی زود به نتایج بزرگ برسیم. در چنین شرایطی، هر گام کوچک رو به جلو بسیار ارزشمند، امیدآفرین و قابل تقدیر است.

 

4-1 مشارکت و همکاری

اگر چه نباید منتظر همراهی، مجوز، تشویق یا چراغ‌سبز هیچ کس دیگری بمانیم، امّا اگر بتوانیم به مرور سایر همکارانی که واقعاً دغدغۀ کارآمدی برای جامعه را دارند نیز شناخته و با آنها همراه شویم، می‌توانیم به نتایج بهتری دست پیدا کنیم.

 

2- مطالعۀ موردی: کلاس ضمن خدمت «درست نویسی»

اخیراً در دانشگاه رازی کلاس ضمن خدمت «درست نویسی» به صورت مجازی برای کارمندان برگزار شد و نگارنده نیز -که نزد یکی از کارمندان دانشگاه بودم- به صورت اتّفاقی با این کارگاه مجازی مواجه شدم. از آنجا که اهل نوشتن هستم، مطالب کلاس نظرم را جلب کرد و در همان فرصت اندک چیزهای ارزشمندی آموختم. تأسّف خوردم که چرا نتوانسته‌ام از کل مطالب کلاس استفاده کنم. به محض این که کلاس تمام شد، ذهنم درگیر پرسش‌های زیر گردید:

 

- این کلاس واقعاً چقدر تأثیرگذار است و چقدر باعث می‌شود از ایرادهای نوشتاری کارکنان دانشگاه کاسته شود؟!

- چند نفر از کسانی که به ظاهر در این کلاس مجازی حضور داشته‌اند، واقعاً به مطالب مدرس گوش داده و توجه کرده‌اند؟!

- با وجود مسائل‌ومشکلات و موانع متعدّد و متنوّع، آیا نمی‌شد این کارگاه را به گونه‌ای برگزار کرد که «تأثیرگذاری‌»اش بیشتر بوده و واقعاً موجب شود که نگارش کارکنان دانشگاه رازی به شکل محسوسی بهبود یابد؟!

 

دربارۀ این فکر کردم که «چه طور می‌شد این کارگاه را به گونه‌ای برگزار کرد که تأثیرگذاری‌اش بیشتر باشد؟». ایده‌هایی به ذهنم رسید

که در ادامه در معرض نقد سایرین قرار داده‌ام: ...

 

 جهت مطالعۀ متن کامل یادداشت می‌توانید نسخۀ پی‌دی‌اف را از طریق آیکون بالا سمت چپ دانلود بفرمایید (حجم یادداشت: 1800 کلمه)